لاستیک روکش شده چیست و چگونه آن را تشخیص دهیم؟

لاستیک روکش‌ شده (Retread Tire) لاستیک قدیمی‌ای است که یک لایه اضافه و آج‌دار روی آن قرار می‌گیرد و قیمت کمتری نسبت به لاستیک نو دارد. لایه اضافی که روی لاستیک چسب می‌شود، همان پوشش اصلی لاستیک است که ضخامت نسبتا زیادی دارد و آج آن نو است. این لاستیک مزایا و معایبی دارد که در ادامه این مقاله، آن‌ها را توضیح خواهیم داد.

لاستیک روکش شده چیست؟

لاستیک روکش شده لاستیک‌های قدیمی و کارکرده‌ای هستند که یک لایه آج‌دار کاملا نو روی آن‌ها چسب می‌شود. درواقع هسته اصلی لاستیک سالم می‌ماند و فقط روکش آن عوض می‌شود تا دوباره قابل استفاده باشد.

مثل این می‌ماند که شما به جای خرید یک کفش نو، فقط کفی و زیره کفش قدیمی‌تان را عوض کنید.

این فرآیند معمولا برای لاستیک ماشین‌های سنگین بیشتر اجرا می‌شود؛ چون وسایل نقلیه‌ای مثل اتوبوس، ماشین‌های کشاورزی، یدک‌کش‌‌ها، ماشین‌های حمل زباله و خودروهایی که در انبار کار می‌کنند، با سرعت کمی حرکت می‌کنند و وزن بالایی دارند. به همین دلیل لاستیک تحت فشار قرار می‌گیرد و آج آن تغییر شکل می‌دهد؛ اما هسته اصلی‌اش همچنان سالم و کارآمد می‌ماند.

مراحل روکش کردن لاستیک چگونه است؟

برای روکش زدن به لاستیک کارکرده، کارخانه‌ها چهار مرحله زیر را طی می‌کنند.

۱. جمع‌آوری و تشخیص سلامت لاستیک

ابتدا لاستیک‌های نسبتا سالم را از تعمیرگاه‌ها و آپاراتی‌ها جمع‌ می‌کنند. سپس بدنه اصلی لاستیک را چک می‌کنند تا مطمئن شوند که ترک عمیق و سوراخی ندارد و دو پوسته نیست. لاستیک‌های تاریخ مصرف گذشته یا آن‌هایی که تر‌ک‌های عمیق دارند، به فرآیند روکش کردن نمی‌رسند و از چرخه بازیابی حذف می‌شوند.

۲. تراشیدن آج قدیمی

در مرحله دوم، لاستیک‌های تاییدشده با دستگاه‌های مخصوصی باد می‌شوند. سپس آج‌های قدیمی و فرسوده آن‌ها تراشیده و صاف می‌شوند. این مرحله شبیه سنباده زدن است؛ با این تفاوت که با یک دستگاه انجام می‌شود. هدف این است که یک سطح صاف و تمیز ایجاد شود تا روکش جدید کاملا محکم به آن بچسبد. 

اگر حین تراشیدن آسیب‌های کوچک یا سوراخ در لایه‌های بیرونی تایر دیده شود، با مواد لاستیکی مخصوص تعمیر و پُر می‌شوند تا هسته کاملا آب‌بندی و یکدست شود.

۳. چسباندن روکش نو

با توجه به نوع کاربرد تایر (مثلا برای جاده‌های شهری، معدن یا پروژه‌های راهسازی)، طرح آج جدید انتخاب می‌شود. سپس با روش‌های گرم یا سرد، به سطح تراشیده‌شده تایر با یک لایه نازک چسب مخصوص آن را می‌چسبانند.

فرآیند بازسازی لاستیک روکش گرم به این شکل است که لایه جدید از قبل پخته و آماده شده و با حرارت دادن (تا ۱۶۰ درجه سانتی‌گراد) به سطح لاستیک می‌چسبد. 

در روش لاستیک روکش سرد، روکش را روی لاستیک می‌چسبانند و در دستگاه اتوکلاو، در دمای پایین قرار می‌دهند تا با لاستیک یکدست شود.

۴. بازرسی نهایی و استانداردسازی

بعد از خشک شدن چسب و خنک شدن تایر، محصول نهایی یک بار دیگر توسط تکنسین‌های کارخانه به‌صورت کامل بررسی می‌شود.

علاوه بر بازرسی نهایی، این لاستیک‌ها باید تمام استانداردهای صنعتی لازم را داشته باشند تا اجازه خروج از کارخانه و ورود به بازار را پیدا کنند.

نحوه تشخیص لاستیک روکش شده

نحوه تشخیص لاستیک روکش شده با دیدن و لمس کردن سطح تایر ممکن است که روش‌های آن را در ادامه توضیح خواهیم داد.

۱. چک کردن نوشته‌ها روی دیواره لاستیک

اولین و مطمئن‌ترین روش تشخیص، خواندن اعداد و حروف روی دیواره لاستیک است. طبق استانداردهای صنعت لاستیک‌سازی، روی بسیاری از تایرهای روکش شده دو کلمه زیر حک می‌شود:

• Remix یا Retread: این کلمات معمولا روی لاستیک ماشین‌های سواری شخصی ثبت می‌شود.
• Regroovable: این کلمه روی لاستیک‌های خودروهای سنگین حک می‌شود و به این معنی است که لاستیک قابلیت تراشیدن مجدد آج را دارد.

۲. لمس بافت لاستیک

لاستیک نو سطحی براق، یکدست و نرم دارد؛ اما لاستیک روکش شده زبر است و تا حدودی خط و خش روی آن دیده می‌شود. این‌ها رد قالب‌گیری قبلی یا فرآیند روکش‌گذاری روی دیواره‌ها هستند. 

همچنین یک خط اتصال بین کل لاستیک و محل اتصال آج دیده می‌شود. معمولا این خط برجسته است و دور تا دور لاستیک قرار دارد و همان محل چسب روکش جدید به بدنه قدیمی است.

۳. بررسی عمق آج با سکه

اگرچه لاستیک‌های روکش شده آج‌ بلندی دارند، اما در اغلب مواقع کیفیت شیارهای روکش با لاستیک فابریک متفاوت است. معمولا آج این لاستیک‌ها کمی کوتاه‌تر از استاندارد کارخانه است. 

برای تست عمق آج، یک سکه را داخل شیار آن بگذارید. اگر کمتر از یک سوم سکه فرو رفت، به احتمال زیاد روکش شده است.

از طرف دیگر در لاستیک نو، شیارها با لیزر و قالب‌های دقیق ایجاد می‌شوند؛ در حالی که در لاستیک‌های روکش‌ شده و بی‌کیفیت، لبه‌های آج‌ صاف نیست و تکه‌های اضافی دارد.

۴. شماره سریال و تاریخ تولید 

هر لاستیک یک شناسنامه دارد. بنابراین باید شماره سریال حک‌شده روی لاستیک را چک کنید. 

کد DOT و خواندن سال تولید لاستیک یک ترفند عالی است. اگر لاستیک ظاهری کاملا نو دارد اما تاریخ تولید حک‌شده کنار کد DOT مربوط به ۳ یا ۴ سال پیش است، به احتمال زیاد این لاستیک روکش‌ شده است.

برای چک کردن تاریخ تولید از روی کد DOT، به جداره لاستیک نگاه کنید و دنبال همین عبارت بگردید. ۴ رقم آخر این کد بیانگر ماه و سال تولید هستند. مثلا در کد DOT تصویر پایین، ۱۴ ماه تولید و ۱۷ سال تولید است. این لاستیک در چهاردهمین ماه سال ۲۰۱۷ ساخته شده است.

۵. ترک‌های ریز و رنگ متفاوت

دیواره‌های کناری لاستیک را چک کنید. اگر ترک‌های ریز و شبیه تار عنکبوت روی آن بود، احتمالا این لاستیک روکش شده است. نحوه تشخیص لاستیک روکش شده از روی رنگ هم امکان‌پذیر است. اگر رنگ سطح لاستیک زرد یا قهوه‌ای شده، ممکن است روکش شده باشد.

گاهی لاستیک‌های روکش شده رنگ مشکی مات‌تر یا براق‌تر نسبت به لاستیک نو دارند که با یک نگاه، غیرطبیعی به‌نظر می‌رسد.

۶. قیمت بسیار پایین

اگر قیمت لاستیک خیلی کمتر از نرخ مصوب بازار بود و گارانتی نداشت، باید به نو بودن آن شک کنید؛ مخصوصا اگر قیمت آن ۳۰ تا ۵۰ درصد کمتر از لاستیک‌های مشابه باشد.

۷. مراجعه به آپاراتی

 اگر با تمام تست‌هایی که معرفی کردیم همچنان به لاستیک‌تان شک دارید، آن را به یک آپاراتی ببرید؛ چون در این مراکز با ابزار مخصوص لاستیک را چک می‌کنند.

مزایای لاستیک روکش شده

لاستیکی که روکش می‌شود یک‌سری مزایا دارد که در ادامه به آن‌ها اشاره خواهیم کرد.

قیمت پایین‌

مهم‌ترین مزیت این نوع لاستیک، قیمت پایین آن‌ها است؛ چون فقط هزینه روکش لحاظ شده و دیگر مبلغی بابت لاستیک نو از مشتری دریافت نمی‌شود.

متناسب با محیط زیست

روکش کردن لاستیک شکل موثری از بازیافت مواد اولیه است. با این کار مصرف نفت و مواد خام کمتر شده و تعداد تایرهایی که به مراکز دفن زباله منتقل می‌شوند، کم می‌شود.

صرفه‌جویی در مصرف انرژی

برای روکش کردن تایر، انرژی بسیار کمتری نسبت به تولید لاستیک نو مصرف می‌شود. از برق گرفته تا گاز و آلاینده‌های صنعتی که از کارخانه‌ها خارج و به جو زمین وارد می‌شوند.

مناسب ناوگان حمل‌ونقل سنگین

برای کامیون‌ها و اتوبوس‌ها، از تایرهای روکش شده‌ باکیفیت و استاندارد استفاده می‌کنند؛ چون از نظر عملکردی و ایمنی تا حدودی به پای تایرهای نو می‌رسند و طول عمر مناسبی دارند.

معایب لاستیک روکش شده

اگر فرآیند روکش شدن لاستیک به درستی پیش نرود یا از مواد بی‌کیفیت استفاده شود، یک‌سری مشکلات به‌وجود می‌آید که در ادامه آن‌ها را توضیح خواهیم داد.

عدم تطابق با استانداردهای ضروری

اگر فرآیند روکش در کارخانه معتبری انجام نشود، کیفیت لاستیک پایین می‌آید. در این حالت، احتمال جدا شدن روکش جدید از هسته لاستیک وجود دارد. این اتفاق در سرعت‌های بالا خیلی خطرناک است و عواقب جبران‌ناپذیری دارد.

محدودیت در دفعات بازسازی

اگر خاطرتان باشد،‌ گفتیم که اولین مرحله برای روکش کردن لاستیک، انتخاب لاستیکی است که هسته آن تا حد زیادی سالم باشد. از آنجایی که هسته اصلی تایر عمر مشخصی دارد، نمی‌توان بی‌نهایت بار آن را روکش کرد. معمولا فقط می‌توان ۲ تا ۳ بار از یک هسته باکیفیت استفاده مجدد کرد.

سلامت لاستیک وابسته به هسته اولیه

کیفیت تایر روکش شده کاملا به سلامت هسته اولیه بستگی دارد. اگر هسته ترک‌های پنهان یا پوسیدگی داشته باشد، حتی بهترین روکش هم نمی‌تواند تایر را نجات دهد.

ممنوعیت برای خودروهای سواری

استفاده از این لاستیک‌ها برای خودروهای سواری اصلا توصیه نمی‌شود؛ چون فشار و حرارت وارد شده بر تایر سواری در سرعت‌های بالا بیشتر است و احتمال جدا شدن روکش وجود دارد.

جمع‌بندی

لاستیک روکش شده خطرناک نیست و در صنعت حمل‌ونقل سنگین (کامیون‌ها و هواپیماها)، استفاده از این نوع لاستیک رایج و ایمن است. اما برای ماشین‌های سواری شخصی که سرعت بالا و شتاب‌گیری سریعی دارند، استفاده از این لاستیک‌ها، مخصوصا در چرخ‌های جلو خطرناک است؛ چون در سرعت بالا خطر جدا شدن روکش وجود دارد.

سوالات متداول

۱. لاستیک روکش شده چیست؟

لاستیکی که هسته اصلی آن سالم است؛ اما آج‌ها کمی ساییده شدند و کارایی قبل را ندارند. در یک فرآیند ۴ مرحله‌ای، هسته اصلی نگه داشته شده و یک روکش لاستیکی روی آن چسبانده می‌شود.

۲. نحوه تشخیص لاستیک روکش شده چگونه است؟

اگر روی لاستیک ترک‌های ریز دیدید یا رنگ آن زرد، قهوه‌ای، مشکی مات یا براق بود، احتمالا روکش شده است. همچنین باید سطح لاستیک را لمس کنید. اگر زبر بود و یک خط سراسری روی آن وجود داشت، احتمال روکش بودن می‌رود.

۳. معایب لاستیک روکش شده چیست؟

از این لاستیک‌ها نمی‌توان برای خودروهای سواری استفاده کرد. علاوه بر این، سلامت لاستیک روکش شده کاملا وابسته به هسته اولیه است.