چک لیست سلامت لاستیک قبل از سفر (برای فصل‌ها و جاده‌های مختلف)
- پشتیبانی سایت کورال تایر
- تـاریخ انتشار:
- تاریخ آخرین بروزرسانی: ۲۴ شهریور, ۱۴۰۵
لاستیک یکی از مهم‌ترین اجزای ایمنی خودرو است، خودروی سواری شما از چهار نقطه با زمین و جاده در ارتباط است که هر چهار نقطه به تایرها ختم می‌شود. بنابراین سلامت آن‌ها نقش مهمی در ایمنی، فرمان‌پذیری و حرکت خودرو دارد.
بررسی لاستیک قبل از سفر یکی از مهم‌ترین کارهایی است که در کنار بررسی آب و روغن، فیلترها، باتری، لنت ترمز و… باید انجام دهید. در این مقاله از کورال تایر یک چک لیست چند مرحله‌ای کامل و کاربردی ارائه می‌دهیم تا بدانید قبل از سفر در فصل‌های مختلف و جاده‌های متفاوت باید به چه نکاتی توجه کنید.
مرحله اول؛ بررسی فشار باد لاستیک‌ها
برای شروع بررسی لاستیک‌ها قبل از هر چیز سراغ فشار باد بروید. برای این کار به نکات زیر توجه کنید:
بهترین زمان برای تست باد لاستیک چه زمانی است؟
باد لاستیک را حتما زمانی چک کنید که تایرها کاملا سرد هستند. برای مثال اول صبح یا زمانی که ماشین حداقل ۳ ساعت پارک بوده، در غیر اینصورت عددی که روی فشارسنج می‌بینید واقعی نیست.
فشار استاندارد باد لاستیک چقدر است؟
برای پیدا کردن فشار باد استاندارد نیازی به حدس زدن نیست. درِ سمت راننده را باز کنید؛ روی برچسب ستون وسط (یا پشت درِ باک، داخل در صندوق یا داخل دفترچه راهنما) فشار باد استاندارد خودروی شما درج شده است. همچنین می‌توانید به نزدیک‌ترین آپاراتی مراجعه کنید.
میزان باد لاستیک در تابستان و زمستان چه فرقی دارد؟
اگر باد لاستیک را پیش از سفر بررسی نکنیم چه می‌شود؟
فشار باد لاستیک دو حالت دارد: یا زیاد است یا کم. در ادامه تاثیر هر حالت را بررسی می‌کنیم.
- باد کم: دیواره‌های لاستیک بیش از حد خم می‌شوند، لاستیک داغ می‌کند و مصرف سوخت بالا می‌رود. در سرعت بالا، این حالت می‌تواند باعث پاره شدن ناگهانی لاستیک شود.
- باد زیاد: مرکز لاستیک شبیه به بادکنک سفت بالا می‌آید، جلوبندی آسیب می‌بیند، ضربه‌ها به اتاق منتقل می‌شود و در سر پیچ‌ها ماشین به‌راحتی لیز می‌خورد.
مرحله دوم؛ بررسی عمق آج لاستیک
یک لاستیک صاف در بارندگی یا ترمزهای ناگهانی مثل صابون روی آسفالت سر می‌خورد و کنترل خودرو را عملا غیر ممکن می‌کند. برای سنجش وضعیت آج، از این روش‌ها استفاده کنید:
- تست با ناخن دست: ناخن شست خود را به طور عمودی داخل شیارهای اصلی تایر فرو کنید. در صورتی که عمق شیار کمتر از نصف طول ناخن شما بود، یعنی چسبندگی لاستیک در جاده‌های خیس به شدت افت کرده است.
- بررسی شاخص سایش (Tread Wear indicator): برجستگی‌های کوچک و افقی که در کف شیارهای لاستیک قرار دارند را پیدا کنید. اگر سطح آج تایر ساییده شده و با این برجستگی‌ها هم‌سطح شده باشد، یعنی عمر مفید لاستیک تمام شده است.
اگر آج لاستیک بیش از حد استاندارد ساییده شده باشد، چه اتفاقی می‌افتد؟
در این حالت لاستیک توانایی تخلیه آب از زیر خود را از دست می‌دهد و پدیده هیدروپلنینگ رخ می‌دهد که در آن خودرو روی لایه‌ای از آب شناور شده و فرمان و ترمز کار نمی‌کنند.
در مقاله زیر با شاخص‌های ساییدگی آج لاستیک آشنا می‌شوید
تا چه میزان ساییدگی لاستیک بی‌خطر است؟
ساییدگی لاستیک تا زمانی بی‌خطر است که عمق آج آن حداقل به اندازه ارتفاع لبه یک سکه معمولی (حدود ۱.۶ میلی‌متر) باقی مانده باشد و شاخص‌های سایش کف شیار هنوز لمس نشوند. هرگونه ساییدگی بیشتر از این مقدار، یا ساییدگی ناهمگون (مثلا ساییده شدن فقط یک سمت لاستیک)، ایمنی خودرو را در سرعت‌های بالا به شدت تهدید می‌کند.
مرحله سوم؛ بازرسی ظاهری بدنه و دیواره لاستیک
بعد از بررسی باد و آج، نوبت به معاینه چشمی و لمس بدنه لاستیک می‌رسد. در یک محیط پرنور، دست خود را روی دیواره داخلی و خارجی بکشید و این موارد را چک کنید:
- برآمدگی و پف کردن دیواره (تاول زدن): دیواره تایر را لمس کنید. وجود هرگونه برآمدگی کوچک یا بزرگ نشان دهنده پاره شدن لایه‌های داخلی لاستیک است. این تایر به دلیل ریسک بالای ترکیدگی ناگهانی در سرعت بالا، اصلا برای سفر مناسب نیست.
- ترک‌ها و بریدگی‌های عمیق: خطوط ریز روی تایر نشان از کهنگی لاستیک دارد، اما اگر ترک‌ها عمیق هستند یا بریدگی واضحی روی دیواره می‌بینید، لاستیک در اثر ضربه و دست اندازهای مسیر مستعد پنچری ناگهانی است.
- اجسام خارجی در شیارها: با یک پیچ‌گوشتی کوچک یا انبردست، سنگریزه‌ها، میخ یا پیچ‌های فرورفته در آج را خارج کنید. گاهی یک میخ مدت‌هاست وارد لاستیک شده و باد را به آرامی تخلیه می‌کند، موضوعی که در سرعت بالا خطر آفرین خواهد بود.
- ساییدگی نامنظم: اگر بخشی از لاستیک صاف‌تر از بخش‌های دیگر است یا ساییدگی موضعی دارد، نشان دهنده مشکل جلوبندی، بالانس نبودن چرخ‌ها یا خرابی کمک فنرهاست که باید قبل از زدن به دل جاده برطرف شود.
مرحله چهارم؛ تاریخ تولید و سن لاستیک
گاهی ممکن است لاستیک خودروی شما ظاهر تمیز و آج بسیار سالمی داشته باشد، اما به این معنی نیست که برای سفر ایمن است. لاستیک‌ها نیز مانند مواد غذایی تاریخ انقضا دارند که برای بررسی آن باید به این نکات توجه کنید:
- پیدا کردن تاریخ تولید: روی دیواره لاستیک، یک کادر بیضی شکل با عدد چهار رقمی پیدا کنید. دو رقم اول نشان دهنده هفته تولید و دو رقم دوم نشان دهنده سال تولید به میلادی است (مثلا عدد ۳۲۲۵ یعنی هفته سی و دوم سال ۲۰۲۵).
- خطر لاستیک‌های کهنه و خشک: مواد شیمیایی لاستیک با گذشت زمان خاصیت خود را از دست می‌دهند و تایر خشک و شکننده می‌شود. رانندگی با لاستیکی که بیش از ۵ سال از تولید آن گذشته، در سرعت بالا، خطر تکه‌تکه شدن و ترکیدن ناگهانی تایر را به همراه دارد.
- تست خشکی لاستیک: با ناخن روی آج لاستیک فشار دهید؛ اگر لاستیک نرم بود و ناخن کمی در آن فرو رفت یعنی انعطاف دارد، اما اگر مثل پلاستیک خشک و سفت بود و با فشار دادن ترک‌های ریز برداشت، عمر مفیدش تمام شده است.
از کجا تاریخ تولید لاستیک را بفهمیم؟
مرحله پنجم؛ بررسی وضعیت لاستیک زاپاس و ابزار تعویض
خیلی از راننده‌ها همه تمرکزشان را روی چهار لاستیک اصلی می‌گذارند، اما روزی که پنچری وسط جاده اتفاق بیفتد، این لاستیک زاپاس و ابزار‌ها هستند که شما زمان و پول شما را حفظ می‌کنند. به یاد داشته باشید قبل از حرکت، هم زاپاس را چک کنید و هم مطمئن شوید وسایل لازم برای تعویض یا پنچرگیری داخل خودرو وجود دارد. در جدول زیر مواردی که باید بررسی کنید را آورده‌ایم.
| وسیله | کاربرد | نکته مهم قبل از سفر |
| لاستیک زاپاس | جایگزین لاستیک پنچر | باد و سلامت ظاهری آن را چک کنید |
| جک | بالا بردن خودرو | از سالم بودن آن مطمئن شوید |
| آچار چرخ | باز و بسته کردن مهره‌ها | یکبار امتحان کنید که روی مهره‌ها درست می‌نشیند |
| آچار قفل رینگ | باز کردن پیچ ضد سرقت | اگر گم شده باشد، تعویض لاستیک غیرممکن می‌شود |
| مثلث هشدار | اعلام هشدار به خودروهای عبوری | در جاده و هنگام شب ضروری است |
| چراغ قوه | تعویض لاستیک در شب | بهتر است باتری آن را هم چک کنید |
| دستکش کار | جلوگیری از کثیف شدن و آسیب دست | مخصوصا در جاده‌های خاکی یا بارانی مفید است |
| پنچرگیر یا اسپری پنچرگیری | رفع موقت پنچری‌های سبک | فقط برای بعضی نوع پنچری‌ها کاربرد دارد |
| کمپرسور باد فندکی | تنظیم باد زاپاس یا لاستیک | در سفرهای طولانی بسیار کاربردی است |
| فشارسنج باد | اندازه‌گیری دقیق فشار تایر | برای چک قبل از سفر و بین راه مفید است |
نکاتی که در مقاله زیر گفتیم را درباره لاستیک زاپاس رعایت کنید
تفاوت چک لیست بررسی لاستیک بر اساس فصل و نوع جاده
شرایط آب و هوایی و نوع مسیر، رفتار لاستیک را کاملا تغییر می‌دهند. لاستیکی که در یک روز آفتابی و در خیابان‌های شهر کارکرد مناسبی دارد، ممکن است در یک اتوبان بارانی یا مسیر کوهستانی شما را به دردسر بیندازد. در ادامه چک لیست سلامت لاستیک براساس نوع فصل و جاده را بررسی می‌کنیم.
بررسی لاستیک در فصل گرم و سرد
- در هوای گرم (تابستان): دمای بالای آسفالت باعث بالا رفتن فشار باد و دمای خود تایر می‌شود. در تابستان حتما باد لاستیک را در حالت سرد تنظیم کنید و دیواره‌ها را از نظر ترک و خشکی ناشی از گرما بررسی کنید؛ چرا که لاستیک‌های فرسوده در گرما به‌سرعت مستعد ترکیدن هستند.
- در هوای سرد (زمستان): کاهش دمای هوا باعث افت فشار باد لاستیک می‌شود، پس قبل از حرکت باد تایرها را مجدد تنظیم کنید. در سرما، عمق آج اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ لاستیک باید بتواند برف و آب را از زیر خود خارج کند تا مانع از لیز خوردن خودرو شود.
بررسی لاستیک بر اساس نوع جاده
- بزرگراه و سفرهای طولانی: به دلیل سرعت بالا و رانندگی مداوم، تایرها به شدت داغ می‌شوند. در این مسیرها سلامت دیواره، تنظیم بودن باد و همراه داشتن زاپاسِ آماده اهمیت دو چندان دارد.
- جاده‌های بارانی و لغزنده: در این شرایط تنها عامل نجات شما، عمق آج لاستیک است. اگر آج تایرها کم باشد، پدیده هیدروپلنینگ رخ می‌دهد و کنترل فرمان و ترمز از دست شما خارج می‌شود.
- جاده‌های خاکی و ناهموار: در مسیرهای سنگلاخی، دیواره لاستیک در معرض پارگی و بریدگی با سنگ‌های تیز قرار دارد. قبل از ورود به این جاده‌ها، از سلامت دیواره‌ها مطمئن شوید و ابزار پنچرگیری را دمِ دست بگذارید.
سخن آخر؛ به چک لیست لاستیک بی‌توجه نباشید!
قبل از هر سفر، فقط در حد چند دقیقه برای بررسی لاستیک وقت بگذارید. چک کردن باد، آج، دیواره، تاریخ تولید، زاپاس و ابزار تعویض می‌تواند جلوی پنچری، ترکیدگی و حتی از دست رفتن کنترل خودرو را بگیرد.
اگر روی لاستیک ترک عمیق، برآمدگی، ساییدگی شدید یا افت مداوم باد دیدید، ریسک سفر را بالا نبرید و قبل از حرکت آن را بررسی یا تعویض کنید. یک لاستیک سالم، در سفر فقط راحتی بیشتر نمی‌دهد؛ مستقیم با امنیت شما و سرنشینان در ارتباط است.
