علت لاستیک سایی چرخ جلو و عقب از بیرون و داخل چیست؟ (+راهکار پیشگیری)

لاستیک‌سایی یکی از مشکلات رایجی است که اگر به موقع به آن رسیدگی نشود، می‌تواند هزینه‌های سنگین و حتی خطرات جبران‌ناپذیری را به همراه داشته باشد. راهکار چالش ساییدگی لاستیک خودرو، دانستن علل خوردگی لاستیک است که در ادامه به آن‌ها خواهیم پرداخت.

لاستیک سایی چیست؟

به مرور زمان و در اثر استفاده از خودرو، آج لاستیک‌ها به‌تدریج فرسوده و کم‌عمق می‌شود. این فرایند طبیعی باعث می‌شود که سطح بیرونی لاستیک‌ها صاف‌تر شود. در چنین شرایطی، لاستیک‌ها توانایی لازم برای چسبیدن به سطح جاده را از دست می‌دهند و این امر کنترل خودرو را، به‌ویژه در شرایط نامساعد مانند جاده‌های لغزنده، بارانی و یا هنگام ترمزگیری ناگهانی، بسیار دشوار می‌کند.

علاوه بر فرسودگی طبیعی که در طول زمان اتفاق می‌افتد، نوع دیگری از لاستیک سایی خودرو وجود دارد که تحت عنوان ساییدگی غیرطبیعی شناخته می‌شود. این نوع فرسایش معمولاً به شکل ساییدگی نامنظم یا زودرس آج لاستیک بروز می‌کند و ممکن است شما را مجبور به تعویض تایرها پیش از موعد مقرر کند. چنین مشکلی نه‌تنها باعث افزایش هزینه‌های نگهداری می‌شود، بلکه می‌تواند بر کیفیت رانندگی و ایمنی خودرو نیز تأثیر منفی بگذارد.

چرا توجه به ساییدگی لاستیک مهم است؟

لاستیک‌ها به‌عنوان تنها نقطه اتصال خودرو با سطح جاده، نقشی حیاتی در ایمنی و عملکرد آن دارند. این اجزا مسئول تحمل وزن، انتقال قدرت موتور و حفظ تعادل خودرو هستند. یکی از مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار بر ایمنی خودرو، وضعیت آج لاستیک است. کاهش عمق آج، به‌ویژه در جاده‌های خیس یا برفی، می‌تواند منجر به لغزش یا از دست دادن کنترل خودرو شود. بنابراین لاستیک‌های سالم باید توانایی دفع آب یا برف را داشته باشند تا تماس مناسبی با جاده برقرار کنند و از پدیده خطرناک آب‌ سواری لاستیک یا آب پیمایش ( Hydroplaning) جلوگیری شود.

فرسایش نامتوازن یا بیش از حد لاستیک‌ها، باعث بروز به مشکلاتی مانند تنظیم نبودن سیستم تعلیق یا فشار نامناسب باد می‌شود. هنگامی که لاستیک سایی خودرو اتفاق می‌افتد، آج‌های آن از بین می‌روند، سطح تماس تایر با جاده صاف شده و اصطکاک لازم برای کنترل حرکت خودرو کاهش می‌یابد. این اتفاق معمولا پیامدهای زیر را به دنبال دارد:

• سر خوردن خودرو در خیابان: با کاهش اصطکاک میان تایر و آسفالت، احتمال سر خوردن خودرو، به‌ویژه در مسیرهای لغزنده، افزایش می‌یابد و کنترل خودرو دشوارتر می‌شود.

• احتمال خروج از مسیر: در پیچ‌های تند، نبود چسبندگی کافی می‌تواند باعث شود خودرو از جاده منحرف شده و حوادث جدی یا خسارات سنگینی به بار آورد.

• لرزش فرمان و کشیده شدن آن به یک سمت: لاستیک‌های ساییده ممکن است باعث لرزش فرمان یا کشیده شدن خودرو به یک سمت شوند که هم ایمنی سرنشینان را کاهش می‌دهد و هم موجب خستگی بیشتر راننده در هدایت و کنترل خودرو می‌شود.

در نتیجه، بررسی منظم وضعیت لاستیک‌ها، حفظ فشار استاندارد باد و تعویض به‌موقع،از اصلی‌ترین اقدامات برای حفظ ایمنی خودرو و سرنشینان و پیشگیری از لاستیک‌سایی خودرو است.

علت لاستیک سایی خودرو چیست؟

عوامل زیادی باعث به وجود آمدن لاستیک سایی خودرو یا به اصطلاح برخی رانندگان، لاستیک خوری می‌شوند که به برخی از این عوامل اشاره می‌شود:

تنظیم نبودن باد لاستیک‌ها

یکی از دلایل اصلی انواع لاستیک سایی خودرو، استاندارد نبودن باد تایر است. هنگامی که لاستیک کم‌باد باشد یا بیش از حد باد می‌شود، می‌تواند منجر به الگوهای سایش ناهموار شود. علت خوردگی لاستیک از بیرون عمدتا کم بادی است؛ در حالی‌ که لاستیک‌های پر باد بیشتر در مرکز دچار ساییدگی می‌شوند. 

تراز نبودن چرخ ها

یکی دیگر از عوامل مهم لاستیک سایی خودرو، تراز نامناسب چرخ‌ها است که باعث ساییدگی غیریکنواخت می‌شود. 

عادات نامناسب رانندگی

عادات رانندگی نیز در لاستیک سایی خودرو، نقش دارند. رانندگی تهاجمی، مانند ترمز شدید و شتاب‌گیری‌های مکرر اصطکاک بین لاستیک و سطح جاده را افزایش داده و فرسایش را تسریع می‌کند. علاوه بر این، چرخش در سرعت‌های بالا نیز می‌تواند لبه‌های لاستیک‌ خودرو را دچار سایش کند. بنابراین رانندگی استاندارد و اجتناب از مانورهای سخت برای به حداقل رساندن لاستیک سایی ضروری است.

شرایط جاده

شرایط جاده همچون چاله‌ها، سطوح ناهموار و زباله‌های موجود در جاده می‌تواند به لاستیک‌های شما آسیب برساند و موجب لاستیک سایی خودرو شود. به همین دلیل بسیار مهم است که مراقب شرایط جاده باشید و سعی کنید تا حد ممکن از خطرات ناشی از ناهموار بودن جاده‌ها جلوگیری کنید.

نوع و کیفیت لاستیک

فرسایش آج لاستیک، پدیده‌ای طبیعی است اما با استفاده از لاستیک‌های مناسب و باکیفیت، سایش آن به حداقل می‌رسد. زیرا لاستیک‌های باکیفیت، با ترکیبات و طراحی آج مناسب، برای شرایط مختلفی مانند رانندگی در تمام فصول یا زمستان تولید می‌شوند و عملکرد بهتری ارائه می‌دهند. بنابراین انتخاب تایر‌ باکیفیت همچون لاستیک ترازانو، نیاز خودرو نه‌تنها طول عمر آن را افزایش می‌دهد، بلکه تجربه رانندگی ایمن‌تر و راحت‌تری را نیز فراهم می‌کند و از لاستیک سایی خودرو پیشگیری می‌کند.

نقص در سیستم خودرو

خرابی در بخش‌های مختلف خودرو مانند: سیستم جلوبندی و فرمان می‌تواند موجب فشار اضافی بر لاستیک‌ها و در نتیجه ساییدگی شود. برای مثال: خرابی سیستم فنربندی ممکن است باعث توزیع نامتوازن وزن خودرو بر لاستیک‌ها شود. از طرفی نقص در جلوبندی نیز می‌تواند انحراف و ساییدگی لاستیک‌ها را تشدید کند.

کدام قطعه در جلوبندی باعث لاستیک سایی می شود؟ 

تمام قطعات جلوبندی خودرو از جمله سیبک‌ها، بوش‌ها و طبق‌ها از اصلی‌ترین عوامل ایجاد لاستیک‌ سایی هستند. در کنار این مورد، پوسیدگی و پارگی بوش‌ها هم از علت خوردگی لاستیک از داخل هستند.

اشکال مختلف لاستیک سایی خودرو و عوامل تاثیرگذار

ساییدگی آج‌ها می‌تواند در اشکال مختلف نمایان شوند به طور مثال از کناره لاستیک، از وسط آن و یا از لبه‌های بیرونی و درونی. گاهی نیز لبه‌های لاستیک تیز می‌شود و گاه بر اثر بالانس نبودن چرخ‌های ماشین و یا وجود ایراد در کمک‌های عقب خودرو، لاستیک‌ها پله پله می‌شوند. در ادامه به اشکال مختلف لاستیک سایی خودرو اشاره می‌شود:

1. ساییدگی دیواره‌های لاستیک

زمانی‌که فشار باد لاستیک کمتر از حد استاندارد باشد، دیواره‌های لاستیک بیشتر با سطح جاده در تماس خواهند بود. این وضعیت باعث افزایش اصطکاک و فرسایش سریع‌تر در کناره‌های لاستیک می‌شود. علاوه بر کاهش عمر مفید لاستیک، افزایش مصرف سوخت موجب افزایش لاستیک سایی خودرو نیز می‌شود.

2. ساییدگی مرکز لاستیک

در صورت زیاد بودن فشار باد، تماس لاستیک با سطح جاده به بخش میانی آن محدود می‌شود. این تمرکز فشار موجب ساییدگی سریع‌تر مرکز لاستیک خواهد شد و می‌تواند منجر به کاهش چسبندگی لاستیک و کاهش ایمنی در رانندگی شود.

3. لاستیک سایی از بیرون

علت خوردگی لاستیک از بیرونعموما به نقص در تنظیمات یا قطعات خودرو مربوط است. عوامل اصلی این مشکل شامل فشار باد ناکافی و فرسودگی قطعات سیستم تعلیق هستند.

4. پله‌شدن لاستیک

پله‌شدن زمانی اتفاق می‌افتد که لاستیک به‌صورت غیر یکنواخت و ناهموار ساییده شود. در این حالت، برآمدگی‌ها و فرورفتگی‌هایی روی سطح لاستیک ایجاد می‌شود. این مشکل معمولاً ناشی از عدم بالانس بودن چرخ‌ها و خرابی یا عملکرد ضعیف سیستم تعلیق و فنربندی خودرواست. این نوع فرسایش می‌تواند باعث افزایش لرزش و کاهش راحتی رانندگی شود.

5. تیزی لبه‌های لاستیک

تیزشدن یا زبر شدن لبه‌های لاستیک معمولاً به دلیل تنظیم نبودن زوایای چرخ‌ها اتفاق می‌افتد. این وضعیت نشانه‌ای از نیاز به بررسی و تنظیم مجدد جلوبندی و زوایای چرخ است. عدم توجه به این مشکل می‌تواند منجر به فرسایش بیشتر لاستیک و کاهش کارایی آن شود.

بررسی انواع علت‌های لاستیک سایی

ساییدگی لاستیک‌های جلو یکی از مشکلات شایعی است که بسیاری از رانندگان با آن مواجه می‌شوند. این نوع فرسایش ممکن است بسته به شرایط فنی خودرو و نحوه رانندگی، از لبه بیرونی یا داخلی تایر شروع شود. آگاهی از دلایل ساییدگی غیرعادی و توجه به الگوهای آن می‌تواند به حفظ ایمنی خودرو و افزایش عمر لاستیک‌ها کمک کند. در ادامه به بررسی دقیق‌تر ساییدگی چرخ جلو از بیرون و داخل تایر، ساییدگی لاستیک عقب ار بیرون و داخل و همچنین لاستیک‌سایی یک طرفه اشاره می‌شود:

• علت لاستیک سایی چرخ جلو از داخل

یکی از شایع‌ترین مشکلات در خودروها، لاستیک سایی چرخ جلو از داخل است. لاستیک سایی چرخ جلو از داخل، اغلب به دلیل تنظیم نبودن زاویه کمبر منفی یا خرابی در بوش‌های طبق و سیستم تعلیق رخ می‌دهد. اگر این مشکل نادیده گرفته شود، می‌تواند منجر به کاهش فرمان‌پذیری و افزایش مصرف سوخت و ناپایداری خودرو در سرعت‌های بالا شود.

از سوی دیگر، سوال «لاستیک سایی از بیرون نشانه چیست؟» اغلب برای راننده‌ها پیش می‌آید و می‌توان گفت علت خوردگی لاستیک از بیرون تغییر زاویه چرخ‌ها به سمت بیرون (کمبر مثبت) است. علاوه بر آن، خرابی کمک‌فنر یا شل شدن قطعات فرمان نیز می‌تواند باعث لاستیک سایی چرخ جلو از بیرون شود. این وضعیت معمولاً در هنگام چرخش فرمان یا عبور از پیچ‌ها به‌وضوح احساس می‌شود.

• علت لاستیک سایی چرخ جلو از بیرون

لاستیک سایی چرخ جلو از بیرون، اغلب به اختلال در زاویه‌بندی چرخ‌ها و ایراد در قطعات سیستم فرمان بر می‌گردد. اگر حس کردید که خودرو هنگام حرکت مستقیم به یک سمت کشش دارد؛ ممکن است با علت لاستیک سایی چرخ جلو از بیرون روبه‌رو باشید. در چنین مواردی، باید زوایای چرخ به دقت اندازه‌گیری و اصلاح شود.

همچنین در محور عقب، بعضی رانندگان متوجه می‌شوند که لبه بیرونی لاستیک سریع‌تر ساییده می‌شود. این اتفاق معمولاً ناشی از علت ساییدگی لاستیک عقب از بیرون است که می‌تواند به دلیل خرابی اکسل عقب، بارگذاری نامتوازن یا فشار نامناسب باد لاستیک‌ها باشد. اگر علت ساییدگی لاستیک عقب از بیرون در مراحل اولیه شناسایی نشود، ممکن است به خرابی زودهنگام کل لاستیک یا حتی ناایمنی در رانندگی منجر شود.

• علت لاستیک سایی چرخ عقب از داخل

مهم‌ترین دلیل لاستیک‌سایی چرخ عقب خودرو، خرابی یا تاب داشتن اکسل عقب است. تاب برداشتن اکسل معمولاً بر اثر استفاده از جنس نامرغوب در ساخت آن یا وارد شدن ضربات شدید ناشی از تصادفات و حوادث ایجاد می‌شود. این آسیب باعث می‌شود چرخ‌ها از حالت استاندارد خارج شده و فشار نامتوازن بر لاستیک وارد شود که نتیجه‌ آن، ساییدگی زودهنگام قسمت داخلی لاستیک است.

• علت لاستیک سایی چرخ عقب از بیرون

ساییده شدن قسمت بیرونی لاستیک‌های عقب (و حتی لاستیک‌های جلو) معمولاً به علت تغییر در زاویه‌ چرخ‌ها و به‌ویژه تنظیم نبودن زاویه‌ کستر (Caster) یا کمبر (Camber) رخ می‌دهد. به زبان ساده‌تر، وقتی چرخ‌ها بیش از حد به سمت داخل یا خارج متمایل شوند، تنظیم زاویه‌های چرخ به هم می‌خورد و در نتیجه باعث می‌شود کناره‌های بیرونی لاستیک‌ها دچار ساییدگی شوند. این مشکل اغلب به دلیل ضربه‌های شدید، نقص در سیستم تعلیق، یا نصب نادرست قطعات جلوبندی و عقب‌بندی ایجاد می‌شود.

• علت لاستیک سایی یک طرفه

گاهی پیش می‌آید که تنها یک سمت از لاستیک‌های خودرو دچار ساییدگی می‌شود که به آن لاستیک سایی یک طرفه می‌گویند. این حالت را می‌توان با شنیدن صدایی شبیه ساییده شدن فلز یا حس لغزش در فرمان تشخیص داد. علت لاستیک سایی یک طرفه اغلب ناشی از مشکلاتی نظیر تنظیم نبودن زاویه چرخ‌ها، خرابی سیستم تعلیق و یا فشار نامناسب باد لاستیک‌ها و وارد شدن ضربه به سیستم تعلیق رخ می‌دهد. رانندگانی که در هنگام رانندگی متوجه لرزش یا کشیدگی فرمان به یک طرف می‌شوند، احتمالاً با لاستیک سایی یک طرفه مواجه هستند.

لاستیک سایی خودرو به صورت یک‌طرفه؛ بیشتر در خودروهایی با سیستم تعلیق فرسوده یا عدم تنظیم زاویه Toe دیده می‌شود و چنانچه صدایی شبیه ساییده شدن فلز یا حس لغزش در فرمان احساس کردید، به احتمال زیاد علت ساییدگی لاستیک جلو از داخل عامل آن است که باید به‌سرعت برطرف شود.

۷ راهکار پیشگیری از لاستیک سایی خودرو!

لاستیک سایی خودرو، در طول زمان بخش اجتناب‌ناپذیری از داشتن وسیله نقلیه است، اما اقداماتی وجود دارد که می‌توانید برای به حداقل رساندن لاستیک سایی غیر معمول و افزایش عمر لاستیک‌های خود انجام دهید. بیایید چند راه موثر برای جلوگیری از سایش لاستیک را با هم بررسی کنیم:

1. شاخص ساییدگی آج لاستیک؛ این شاخص یکی از معیارهای کلیدی برای ارزیابی عملکرد و ایمنی تایرها محسوب می‌شود. این شاخص، دوام و مقاومت لاستیک در برابر ساییدگی را به طور مستقیم نشان می‌دهد. به بیان ساده‌تر، هرچه مقدار این شاخص بالاتر باشد، عمر مفید لاستیک بیشتر خواهد بود. برای تعیین شاخص ساییدگی آج لاستیک، تولیدکنندگان تایر از استانداردی مشخص استفاده می‌کنند که آن را روی محصولات خود درج می‌کنند. این استاندارد یا رتبه‌بندی به نامUTQG شناخته می‌شود.
2. تنظیم فشار باد تایرها؛ یکی از عوامل پیشگیری از لاستیک سایی خودرو، تنظیم منظم فشار باد تایرها است. فشار باد مناسب باعث توزیع یکنواخت وزن بر روی سطح تایر و جلوگیری از سایش سریع و غیرمتعارف آن می‌شود. فشار صحیح نه تنها از ساییدگی غیرعادی تایرها جلوگیری می‌کند، بلکه به کاهش مصرف سوخت نیز کمک می‌کند. توجه داشته باشید که فشار باد نباید کمتر یا بیشتر از مقدار توصیه‌شده باشد.
3. چرخش تایرها و بررسی میزان چرخ‌ها؛ جابجایی لاستیک خودرو، یک عملکرد نگهداری ضروری است که به توزیع یکنواخت سایش بین هر چهار لاستیک کمک می‌کند. لاستیک‌های جلو به دلیل توزیع وزن در پیچ های جاده و نیروهای مستقیم وارد شده از فرمان ماشین، سریع‌تر از لاستیک‌های عقب فرسوده می‌شوند. با چرخاندن منظم لاستیک‌ها، می‌توانید اطمینان حاصل کنید که طول عمر لاستیک شما افزایش می‌یابد. همچنین به میزان‌بودن لاستیک‌های خودرو توجه داشته باشید و حواستان باشد که چهار چرخ خودرو باید عمود بر زمین و در یک راستا قرار داشته باشند.
4. بررسی تراز چرخ‌ها؛ حداقل سالی یک بار در صورت مشاهده علائم فرسودگی نامنظم لاستیک، تراز چرخ خودرو را بررسی کنید. رفع مشکلات بالانس کردن تایر با رنگ قرمز و زرد روی لاستیک، و تراز چرخ‌ها از سایش یکنواخت لاستیک‌ها جلوگیری می‌کند.
5. رانندگی اصولی؛ حین رانندگی از ترمز گرفتن شدید، شتاب‌گیری سریع و فرمان دادن های ناگهانی اجتناب کنید، چون این کارها باعث سایش زودهنگام لاستیک و کاهش طول عمر آن می شود.
6. انتخاب لاستیک مناسب؛ هنگام انتخاب و خرید لاستیک به الگوی آج، میزان سفت بودن لاستیک و ظرفیت بار آن را چک کنید؛ چونلاستیک‌ باید برای خودروی شما مناسب باشد.
7. چکاب فرمان؛ حتما به صورت دوره‌ای قطعات فرمان را بررسی کنید. در صورت وجود مشکل ایرادهای آن‌را رفع کنید تا تایرها آسیب جدی نبینند. زیرا نوع تایر اعم از لاستیک چینی و یا ایرانی، بر فرمانپذیری لاستیک، تاثیر مستقیمی دارد.

جمع‌بندی

لاستیک سایی خودرو یک مسئله رایج است که با نگهداری مناسب و اصلاح عادات رانندگی نامناسب می‌توانید از آن جلوگیری کنید. بررسی منظم فشار باد لاستیک‌ها، تراز چرخ‌ها، رانندگی مسئولانه، توجه به شرایط جاده و انتخاب لاستیک‌های مناسب می‌توانند از سایش لاستیک جلوگیری کنند و به افزایش عمر لاستیک‌های شما کمک کنند. همچنین دانستن نحوه‌ مراقبت و نگهداری از لاستیک‌ خودرو؛ اهمیت زیادی در چگونگی پیشگیری از لاستیک سایی دارد. 

سوالات متداول

۱. لاستیک ساییده شده چه خطراتی دارد؟

آج لاستیک ساییده‌شده تا حد زیادی از بین می‌رود. بنابراین کنترل‌پذیری خودرو کم می‌شود و از همین رو، ممکن است فرمان دادن به ماشین یا هدایت آن سخت شود.

۲. کدام مورد موجب ساییدگی نامتقارن چرخ ها می شود؟

تنظیم نبودن زوایای چرخ، بالانس نبودن آن‌ها، فشار باد نامناسب و خرابی قطعات جلوبندی و سیستم تعلیق خودرو باعث ساییدگی نامتقارن چرخ‌ها می‌شوند.

۳. لاستیک سایی از بیرون نشانه چیست؟

تنظیم نبودن زاویه فرمان، فشار کم باد لاستیک و بلبرینگ خراب چرخ، علت خوردگی لاستیک از بیرون هستند.

۴. علت خوردگی لاستیک از داخل چیست؟

مشکلات مربوط به دیفرانسیل یا محور عقب خودرو یکی از علت خوردگی لاستیک از داخل است. در کنار این مشکل، اگر قسمت بالای چرخ‌ها به‌سمت داخل ماشین متمایل شود و زاویه مناسبش را از دست بدهد، وزن خودرو روی لبه‌های داخلی لاستیک می‌افتد و مشکل ساییدگی به‌وجود می‌آورد. 

۵- لاستیک سایی چرخ چیست؟

زمانی که آج لاستیک به هر دلیلی از بین برود و سطح بیرونی لاستیک شکل صافی پیدا کند، این لاستیک ساییده شده یا به عبارت دیگری لاستیک سایی اتفاق افتاده است.

۶- علت های ساییدگی لاستیک چیست؟

تنظیم نبودن باد لاستیک‌ها، تراز نبودن چرخ ها، عادات نامناسب رانندگی، شرایط جاده و نوع و کیفیت لاستیک.